Nesesite Pou yon diplomasi klimatik dinamik an Ayiti

Publié le 2017-05-24 | Le Nouvelliste

National -

Si chanjman klimatik pa yon sijè sexy nan mond lan, Ayiti ka yon bon eksepsyon pase gen anpil avantaj nan aplike politik enèjetik renouvlab. Ayiti anba menas konstan katastwòf natirèl ki mete popilasyon an nan danje total. Nenpòt kote ou ye an Ayiti ou ka frape dirèk oubyen endirèk. Panèl entènasyonal dyalòg sou chanjman klimatik kapab yon bon lansman pou yon diplomasi klimatik espesyal. Ayiti se youn nan peyi ki siyen akò Paris COP21 sou chanjman klimatik lan. Pou sa nou gen obligasyon e gen benefis tou. Koupe pye bwa se youn nan kòz nan mwayen ki degaje move gaz CO2 ki kontribye nan chanjman klimatik lan. Ayiti pa yon peyi ki devlope okenn gwo endistri sa ki lakòz kantite CO2 nou mete nan atmosfè a pa anpil. Antanke yon peyi pòv e ki anba gwo risk, Ayiti dwe mete kanpe yon politik klimatik pou kontribiye nan batay kont chanjman klimatik lan ki deja kontribiye nan kreye konfli e rann moun refije nan plizyè peyi an Afrik ak Lazi. Politik klimatik global Paris a sè yon pa nan bon direksyon pou redwi kantite gaz ki kontribiye nan chanjman klimatik lan, men sitou ede tout moun respekte responsabilite pa yo. Gwo peyi polyè yo tankou Chin, Etazini, Almay, End gen yon wòl enpòtan yap jwe daprè akò Parisa. Pandan yap pwomote itilizasyon enèji pwòp lakay yo e deyò, yap kontribiye anpil nan mete mwayen lajan disponib pou ede sa ki pa kapab yo. Sa se youn nan opòtinite kle pou Ayiti. Ayiti gen yon ekonomi ki baze plis sou biznis enfòmèl, e biznis sa yo gen mwayen pou fonksyone men yo bezwen modènize ak vin pi efikas. Pandan mwen ap vizite yon konpayi ki travay nan pwodwi enèji solèy, mwen reyalize sa se yon opòtinite Ayiti ka byen eksplwate. Mobisol se konpayi a, yo baze nan Bèlin, Almay. Yo pwodwi pano solèy, batri, televizyon, anpoul recho, radyo. Yo travay nan Afrik, espesyalman nan Rwanda, Tanzania ak Kenya. Yo enstale, delivre e bay sèvis aprè yo fin vann, sistèm nan koute 500 dola ameriken ke moun nan ap peye sou 3 lane. Mobisol gen yon sistèm kote yo gen enfòmasyon sou jan moun yo itilize sèvis lan e ede yo fè sa nan yon sans pi entèlijan pou yo fè plis ak enèji yo resevwa a. Ayiti se yon peyi twopikal ki pa manke solèy e nan ka kote ki gen move tan yon batri kap itilize 5 anpoul kapab dire 5 jou. Youn nan pwodwi ki ka itil anpil se itilizasyon chabon, yo gen yon recho ki itilize chabon men li rann ou itilize mwens e fè plis bagay, sa ka yon opsyon tranzitwa paske eliminonasyon itilizasyon chanbon pap fèt soti yon jou ale nan yon lòt. Biomass ki sè enejè ki pwodwi avèk fatra kapab yon opsyon pou jenere plis enèji, nou gen anpil fatra deja. Pou fè Biomass n'ap bezwen teknoloji ak mwayen finansye, nan akò Paris a li posib pou mwen jwenn lajan nan fon Pou pwomovwa enèji renouvlab. Plis enèji se plis kapasite Pou fè biznis, Pou etidye pou pran plezi an gwo sa bon pou devlolman. Itilize enèji pwòp e dirab ki koute mwens se youn nan mwayen pou konbat chomaj e sipòte ekonomi nou an ki chire an gran pati sou ti biznis ak mwayèn biznis nan sektè enfòmèl lan. Leta Ayisyen gen enterè sipòte politik enèjetik ki ede enokomi an grandi e pwoteje anviwonman an. Si enèji se baz devlopman dyalòg klimatik ak diplomasi klimatik nesesè pou Ayiti ale dirèk nan enèji pwòp, solèy ak van san Nou pa pase nan etap anpil gwo peyi endistriyalize pase. Menmsi nou ta gen lajan pou envesti nan batí nouvo plant enèji renouvlab e pwòp dwe priyorite nou. Teknoloji yo kòmanse disponib plis e pri yo kòmanse pi konpetitif. Nouvo apwòch sila a pa retire biznis nan men okenn moun paske Ayiti pa pwodwi mwatye nan kantite enèji li bezwen. Ministè Travo piblik ak Anviwonman ta dwe pran mayèt travay sa a an kolaborasyon palman an pou se yon politik enèjetik ki gide leta a. Aspè ekonomik chanjman klimatik lan se yon nan aspè ki pi enpòtan, gen anpil bagay ki ka pèdi gen anpil bagay ki poko klè men konsa tou gen anpil avantaj. Avantaj ekonomik, anviwonmantal, ak lasante. Yon diplomasi klimatik pa sèlman enpòtan pou ede Ayiti nan jere anviwonman an, li yon pilye ekonomik pou bay ekonomi peyi a jarèt. Diplomasi klimatik si pa sèlman chache enterè pou yon peyi men sè tou kreye gwoup Pou defann enterè rejyon pa rejyon. Tankou Inyon Ewopeyèn defann enterè yo Ayiti Caricom kapab fè menmjan an paske gen anpil kote yo ka kopere paske nou anba menm menas nan sans pozisyon jewografik e kapasite ekonomik Batay kont chanjman klimatik lan nan nivo entènasyonal gen anpil baryè, kòmanse nan kredibilite nasyonzini pou rive nan kiyès ki responsab e ki dwe fè plis. Panèl entènasyonal sou chanjman klimatik lan se yon espas ouvè pou chak peyi ki fè pati akò Paris an pote doleyans yo. Panèl sa tou ankouraje dyalòg klimatik nan nivo nasyonal, sa se kle pou peyi tankou Ayiti. Mete kanpe yon politik nasyonal klimatik ap yon prèv angajman nan tout nivo pou mete fokis sou chanjman klimatik. Jiskaprezan nan nivo entènasyonal pa gen anpil avanse ki fètpou konbat chanjman klimatik, malgre depi 1979 deba sou chanjman klimatik lan pran yon nivo mondyal. Si nan nivo entènasyonal batay pou kontak chanjman klimatik lan ap trennen, gen bon opòtinite pou peyi ki deside pran aksyon pou konbat chanjman klimatik lan. Ayiti, ki se yon patnè inyon ewopeyèn kapab pran inisyativ pa li pou kreye patenarya ak konpayi ki kapab ede nou konbat degradasyon anviwònman e jwe wòl pa li nan batay chanjman klimatik lan. Mobisol se yon egzanp e yon bon òganizasyon ki ka travay ak Ayiti nan plizyè nivo. Ane sa a Ayiti pa prezan nan Petersberg dyalòg klimatik la nan Almay, sa ki pa yon nòt pozitif. Fiji, ki se youn nan peyi ki pi vilnerab yo, se prezidan Cop23 an jwenn anpil sipò nan men Almay akòz de efò diplomatik yo. Ayiti ka fè menmjan si gen bon lidèchip ak volante politik.

Etant Dupain www.kombitproductions.com Cell and Whatsapp +509 4225-2314 +509 3161-6149 US: +1929 216-2850 Auteur

Réagir à cet article